F. F. Bruce

„Powiadam wam: Nikt z tych, którzy się z niewiast narodzili, nie jest większy od Jana, lecz najmniejszy w Królestwie Bożym jest większy od niego” (Łuk. 7:28; por. Mat. 11:11). Pomijając nieznaczne różnice, stwierdzenie to pojawia się zarówno w Ewangelii Mateusza, jak i Łukasza w tym samym kontekście.

Opis Mateusza jest nieco pełniejszy, a ponadto – jak zazwyczaj – zamiast określenia „Królestwo Boże” zawiera „Królestwo Niebios.” (Oba określenia są tożsame znaczeniowo; w owych czasach, podobnie jak dzisiaj, niektórzy ludzie używali słowa „niebo” jako synonimu dla imienia Boga.)

Stwierdzenie to zawiera oczywisty paradoks: jeśli nikt spośród ludzi nie przewyższa Jana, jak wobec tego ktoś może być od niego większy? Jezus celowo nadaje tym słowom paradoksalne znaczenie, które nie jest zgoła łatwiejsze dla nas, niż było dla tych, którzy słyszeli je jako pierwsi.

W obu Ewangeliach stwierdzenie to następuje po opisie przybycia uczniów, których posłał do Jezusa Jan, więziony przez Heroda Antypasa – tetrarchę Galilei i Perei. Nauczając w dolinie Jordanu Jan wzywał swych słuchaczy, by prostowali swoje drogi na nadejście Tego, który przyniesie sąd obrazowany przez wiatr i ogień (Łuk. 3:17; Mat. 3:12). Sąd miał oddzielić to co dobre, od tego, co bezwartościowe; odsiać ziarno od plew.

Kiedy Jan ochrzcił Jezusa, rozpoznał w nim Tego, którego nadejście ogłaszał, ale teraz znów nie był tego pewien. Jezus rozpoczął własną służbę, ale z wieści, które dotarły do Jana w więzieniu, wynikało, że działalność ta nie przypomina zapowiedzianego sądu. Dlatego właśnie Jan wysłał do Jezusa swoich uczniów z zapytaniem: „Czy Ty jesteś tym, który ma przyjść, czy też mamy oczekiwać innego?”

Jezus mógł oczywiście odesłać uczniów z powrotem ze słowami: „Tak, to ja jestem tym, który miał przyjść; nie ma potrzeby oczekiwać nikogo innego.” Tak odpowiedź mogłaby jednak okazać się niezadowalająca, a Jan pomyślałby: „A co jeśli Jezus sam jest w błędzie?” Jezus uczynił więc coś innego: zatrzymał posłańców przez pewien czas przy sobie, żeby sami mogli zobaczyć, jak przejawia się jego działalność. Kiedy uznał, że ujrzeli i usłyszeli wystarczająco dużo, odesłał ich, aby opowiedzieli o tym wszystkim Janowi – jak ślepi odzyskują wzrok, chromi chodzą, głusi słyszą, a ewangelia zwiastowana jest ubogim. „Powiedzcie mu również” – dodaje Jezus – „że błogosławiony jest ten, kto się mną nie zgorszy” (Mat. 11:2-6; Łuk 7:19-23).

Jezus wiedział, jak Jan odczyta relację swoich uczniów. Dokonywał przecież tych właśnie rzeczy, które według proroków miały zwiastować nadejście nowej ery: „Wtedy otworzą się oczy ślepych, otworzą się też uszy głuchych. Wtedy chromy będzie skakał jak jeleń i radośnie odezwie się język niemych” (Izaj. 35:5-6). Nade wszystko jednak Jezus czynnie wypełniał, a nawet ucieleśniał, prorocze słowa: „Duch Wszechmocnego, Pana nade mną, gdyż Pan namaścił mnie, abym zwiastował ubogim dobrą nowinę” (Izaj. 61:1). To powinno przekonać Jana, że Jezus rzeczywiście był tym, który miał przyjść: Jan nie mylił się więc co do niego i nie powinien czuć się rozczarowany widząc, że Jezus działa w inny niż przepowiedziany wcześniej sposób.

Gdy posłańcy odeszli, Jezus zaczął przemawiać do tłumu o Janie w słowach najwyższego uznania: nie był niczyim pochlebcą ani chorągiewką na wietrze; potrafił znieść najsilniejszy nawet przeciwny wiatr, głosząc poselstwo Boże bez strachu lub stronniczości, jednakowo książętom i wieśniakom. A kiedy Jezus zapytał ich, czy wyszli na pustynię ujrzeć „człowieka w miękkie szaty odzianego,” na pewno zaczęli się śmiać, przypomniawszy sobie Janowe odzienie z wielbłądziej sierści. Nie – ciągnął Jezus – żeby zobaczyć tych, którzy noszą miękkie szaty i spożywają bardziej wytworne potrawy niż szarańcza i miód leśny, trzeba pójść do domu królewskiego – a Jan przebywał wówczas w królewskim więzieniu. Większość ludzi sądziła, że Jan jest prorokiem; tak – mówi Jezus – nawet więcej, niż prorokiem; jest Bożym szczególnym sługą, posłanym by przygotować Mu drogę, a którego nadejście przepowiedział prorok Malachiasz (3:1); w istocie nikt nie jest większy niż on. „Nikt z tych, którzy się z niewiast narodzili, nie jest większy od Jana.” Jan mówił o tym, który ma przyjść i „większy jest niż ja,” tu natomiast On właśnie, sam zrodzony z niewiasty, oddaje nadzwyczajny hołd Janowi. Dlaczego zatem dodaje: „lecz najmniejszy w Królestwie Bożym jest większy od niego”?

Sądzę, że możemy odrzucić sugestię, jakoby słowa „najmniejszy w Królestwie Bożym” odnosiły się do samego Jezusa. „Najmniejszy w Królestwie Bożym” to najmniej znacząca osoba, która cieszy się błogosławieństwem nowej ery przebaczenia przyniesionej przez Jezusa. Jan był jak Mojżesz, który oglądał ziemię obiecaną ze szczytu góry Pizga, ale sam nie mógł do niej wejść; był ostatnim z bohaterów wiary opisanych w Hebr. 11, którzy „choć dla swej wiary zdobyli chlubne świadectwo, nie otrzymali tego, co głosiła obietnica.” To nie za sprawą postawy moralnej, poświęcenia lub służby, ale udzielonego przywileju ostatni w Królestwie Bożym są więksi niż Jan – więksi nie w tym, co czynią dla Boga (tu nie sposób przewyższyć Jana), ale co Bóg czyni dla nich. Innym razem Jezus uświadomił swoim uczniom, że dane im było zobaczyć i usłyszeć to, czego pragnęło dożyć wielu proroków i królów (Łuk. 10:23-24). Uczniowie mogli cieszyć się tymi błogosławieństwami nie z powodu swoich nadzwyczajnych zasług, ale po prostu dlatego, że żyli w czasie, kiedy Jezus przyszedł i powołał ich, by dzielili z nim życie i służbę dla Królestwa Bożego. Nawet misja herolda i prekursora, jaką otrzymał Jan, nie była tak zaszczytna, jak udział w służbie tego, który miał przyjść – dziedzictwo w Królestwie, które przepowiedział Jan jako ostatni z proroków.

Fragment książki F.F. Bruce'a pt. "Trudne stwierdzenia Jezusa"

wydanej przez Fundację Ewangeliczną.

Wykorzystano za zgodą wydawcy.